Emoties in leiderschap: aantekeningen van een hyper-rationalist in herstel

Het grootste deel van mijn werkende leven behandelde ik emoties als achtergrondruis. Ik was de rationele. Degene die dingen oploste met logica en gevoelens netjes buiten de deur hield. Vroeg je me wat ik voelde na een lastig gesprek, dan kreeg je een analyse van het gesprek terug. Ik zou de vraag oprecht niet hebben begrepen.

Het duurde lang voor ik zag wat me dat kostte. Omgaan met emoties op het werk klonk toen als advies voor andere mensen. Dit is het stuk dat ik toen graag aangereikt had gekregen. Geschreven op een manier die mijn toenmalige, puur logische brein zou snappen.

Je bent vaker gespannen dan je doorhebt

We dragen kleine pieken van spanning door een gewone dag heen. Tientallen per dag. Je opent je laptop en ziet een volle agenda, en je schouders trekken omhoog. Je ziet een bepaalde naam in je inbox en je ademhaling wordt oppervlakkig. Niks dramatisch. Het meeste blijft onder de radar, omdat niemand ons geleerd heeft te kijken. En wat je niet opmerkt, daar kun je niets mee.

Stress is een lichamelijk gebeuren. Ademhaling hoog in de borst, een licht gespannen kaak, een knoop in je maag. Vang het terwijl het nog klein is en je hebt middelen die echt werken. Een paar langzame ademhalingen zetten het kalmerende deel van je zenuwstelsel aan. Je kaak en schouders laten zakken vertelt je brein dat het gevaar voorbij is.

Het hangt allemaal af van het voelen van die spanning in de eerste plaats. Lichaamsbewustzijn is de aanknop voor elke regulatietechniek waar je ooit over gelezen hebt.

Waarom dit een echt voordeel is voor leiders

Omgaan met emoties op het werk is zo'n vaardigheid die onzichtbaar blijft tot er druk komt. Je vermogen om leiding te geven laat zich zien onder druk. Strakke deadlines. Tegenvallende resultaten. Verhitte gesprekken waarin één scherpe reactie je weken van iemands vertrouwen kost.

Onbeheerde stress vernauwt je denken precies wanneer je de meeste ruimte nodig hebt. Het laat je overal dreiging lezen, zodat een neutrale mail aanvoelt als een aanval. Het verkort je geduld met de mensen die je naast je nodig hebt. Een leider die die druk voelt oplopen, en hem bewust naar beneden brengt, neemt schonere beslissingen en blijft voorspelbaarder. Die voorspelbaarheid is grotendeels wat mensen bedoelen als ze iemand stabiel noemen.

Je toestand verspreidt zich ook. Loop een ruimte binnen vol spanning zonder dat je het doorhebt, en de ruimte spant met je mee. Loop ontspannen en op je gemak binnen, en je kalme aanwezigheid verspreidt zich over de ruimte.

Verbinding loopt via dezelfde bedrading

Je kunt een ander alleen zo ver ontmoeten als je jezelf kunt ontmoeten.

Gemiddeld blijven vrouwen meer in contact met hun emoties dan mannen. Dat geeft ze een voorsprong op iets dat elke leider nodig heeft. Weten wat er in je beweegt terwijl het gebeurt, en het gebruiken als informatie.

Neem boosheid, de emotie die ik het meest miste. Je kunt oprecht boos zijn op iemand zonder dat je het doorhebt. Het gesprek eindigt, je gaat door, en de spanning zit in je schouders en je borst. Op de plekken waar je nooit kijkt. Die spanning was een bericht. Vaak betekent het dat iemand over een grens ging die er voor jou toe doet. Voel het op het moment zelf en je kunt het benoemen, de grens bewaken, het netjes afhandelen. Mis het en je sleept het mee. Drie uur later lekt het zijwaarts naar iemand die er niets mee te maken had.

Waarom zware gevoelens juist wegebben, en dit is het deel waar ik het langst tegen vocht

Ik ging er vroeger van uit dat jezelf boosheid of verdriet laten voelen alleen maar meer ervan opleverde. Het omgekeerde bleek het geval.

Een lastige emotie is een aangeleerde verbinding in je zenuwstelsel. Deze trigger betekent gevaar, schrap je. Die verbinding verzwakt alleen als je systeem nieuw bewijs verzamelt. De ervaring van de trigger ontmoeten, erbij blijven, en merken dat er niets vreselijks gebeurt. Het gevoel wegduwen zorgt ervoor dat dat bewijs nooit binnenkomt. De verbinding blijft intact en vuurt de volgende keer opnieuw, vaak harder.

Meestal onderdrukken we zonder dat we het doorhebben. Het draait vanzelf, onder de oppervlakte. De manier om het te verzwakken is de emotie betrappen terwijl die gebeurt. Door eerst de lichamelijke sensaties op te merken waarmee alle emoties zich aandienen. Dus als je die boosheid voelt, blijf je erbij in plaats van hem weg te duwen. Doe dat een handvol keer en hij verliest zijn greep. De lading loopt langzaam uit hem weg. Dit is het principe waar exposure-therapie op gebouwd is, een van de meest betrouwbare bevindingen in de psychologie. Een gevoel vermijden houdt het in leven. Het ontmoeten laat het na verloop van tijd oplossen.

De strandbal is de alledaagse versie. Houd er een onder water en hij duwt de hele tijd terug. Het moment dat je aandacht verslapt, komt hij omhoog. Hem onder houden was nooit gratis. Een extreem voorbeeld hiervan is burn-out. Als stress te lang onopgemerkt of onbeheerd blijft, kan het lichaam soms besluiten af te slaan als beschermingsmechanisme.

Beter worden in het voelen van je emoties heeft een groot voordeel. Je voelt de positieve ook sterker, vooral vreugde. En je voelt je meer verbonden met anderen, omdat verbinding op emotie gebouwd is.

Hoe je echt begint

Simpeler dan het klinkt, langzamer dan je zou willen. Twee kleine gewoontes.

Eén. Check een paar keer per dag in met je lichaam. Spanning, warmte, een knoop, een dichtgeknepen keel. Je hoeft niets op te lossen. Je leert alleen voelen wat er is.

Twee. Geef het een naam. Begin met de zes basale: boosheid, angst, verdriet, vreugde, walging, verrassing. Maak je geen zorgen over het exacte woord. Het vaak doen is wat telt.

Doe dit genoeg en de signalen komen eerder binnen. Tegenwoordig voel ik een kleine prik op één plek in mijn borst en denk ik, ah, daar is boosheid, voordat mijn gedachten hebben bijgebeend. Een dichtgeknepen keel betekent meestal dat verdriet dichtbij is. Het zo vroeg betrappen is wat me een reactie laat kiezen in plaats van dat het me beïnvloedt zonder dat ik het doorheb.

---

Dit is een groot deel van waar we in coaching samen aan werken. We kijken naar wat je voelt onder druk, waar het in je lichaam zit, en hoe je het ontmoet in plaats van het de rest van de dag met je mee te dragen. Voor de meeste managers en teamleads begint dit werk bij management coaching. Voor leidinggevenden op directieniveau is coaching voor directeuren een logische verdieping.

Voor organisaties die hun managers dit teambreed willen laten ontwikkelen, brengt leiderschapstraining dezelfde aanpak in-company.

Geïnteresseerd of nieuwsgierig? Laten we kennismaken. Plan hier je gratis kennismaking. Vrijblijvend.