
Overbodig Voelen Begint Waar Niemand Je Nog Iets Vraagt
David Buirs is leiderschaps- en executive coach in Amsterdam. Dit artikel gaat over leidinggevenden met een medewerker die zich overbodig voelt sinds het team AI gebruikt. Je leest waar dat gevoel vandaan komt, wat je in het gesprek zegt en hoe je iemand helpt zijn werk zinvoller te maken.
Dinsdagmiddag, je één-op-één met Ruben. Acht jaar lang was hij degene die iedereen belde als een klantanalyse rammelde. Halverwege zegt hij het, half lachend. “Ze vragen het tegenwoordig gewoon aan Copilot.” Je medewerker voelt zich overbodig, en hij verpakt het als grap.
Je lacht mee. Ondertussen denk je iets wat je liever voor je houdt. Hij heeft gelijk. Ik vraag het zelf ook vaker aan ChatGPT dan aan hem.
Meelachen is een begrijpelijke reflex. Je kunt er in hetzelfde gesprek nog op terugkomen. Neem de grap serieus en zeg hardop waarom je hem nodig hebt. Help hem het saaie, herhalende werk aan AI over te laten. En kijk samen naar het werk waar zijn ervaring en zijn band met klanten het verschil maken.
Mijn medewerker voelt zich overbodig door AI. Hoe kan dat?
AI neemt iets weg wat op geen enkele functieomschrijving staat: gevraagd worden. Zolang collega’s bij Ruben aanklopten, wist hij dat hij ertoe deed. Elke vraag was een kleine bevestiging.
Zach Mercurio, een Amerikaanse onderzoeker en auteur die zich richt op betekenisvol werk, schreef hierover op 12 november 2026 in Harvard Business Review. Hij noemt het “mattering”: het gevoel gezien, bevestigd en nodig te zijn. Volgens hem kan AI dat gevoel uithollen, juist terwijl het werk efficiënter wordt. En dat gevoel hangt samen met betrokkenheid, inzet en prestaties.
Dat is de herkadering van dit artikel. Wie zich overbodig voelt, mist vooral de momenten waarop hij merkte dat hij nodig was. Die momenten kun jij teruggeven.
Waar komt het gevoel van overbodigheid vandaan?
Meestal spelen er drie dingen tegelijk. Ze zijn allemaal begrijpelijk.
Vragen verdwijnen. Expertise wordt zichtbaar doordat anderen je iets vragen. Valt dat weg, dan valt ook het dagelijkse bewijs weg dat je iets kunt.
Werk wordt onzichtbaar. AI maakt de eerste versie, Ruben controleert en voegt context toe. Dat tweede deel ziet bijna niemand.
En identiteit staat onder druk. Wie jarenlang de expert van de cijfers was, heeft daar een stuk van zichzelf in gelegd. Neemt een tool die rol over, dan voelt het alsof er een deel van jou verdwijnt.
Wat zeg ik tegen een medewerker die zich overbodig voelt?
Begin bij wat je hoorde. Ga daarna pas naar oplossingen.
Als het als grap komt: “Je zei het lachend, en ik wil er toch even op ingaan. Hoe is het voor jou, nu iedereen AI gebruikt?”
Als je wilt laten zien waar hij nodig is: “Copilot geeft snel een antwoord. Jij ziet welke klant dat antwoord gaat wantrouwen. Daarvoor heb ik jou nodig.”
Wees bij die laatste zin specifiek. Noem het moment waarop zijn oordeel vorige maand een fout voorkwam.
Hoe help ik mijn medewerker zijn werk zinvoller te maken?
Een van je taken als leidinggevende is mensen helpen hun werk leuker en zinvoller te maken. AI geeft je daar een kans voor. Veel werk dat mensen leegtrekt, is herhaling.
Denk aan de klantmails die elke week met dezelfde vraag binnenkomen. Een AI-agent kan die beantwoorden, of een eerste antwoord klaarzetten. Dat kan Ruben uren per week schelen.
Vindt iemand het lastig om zulk werk te automatiseren, omdat hij nog weinig van AI weet? Wijs dan mensen in je organisatie aan die hem daarbij helpen. Een collega die al met AI-agents werkt, kan in een korte sessie laten zien wat er mogelijk is.
De tijd die vrijkomt, kan Ruben besteden aan werk dat empathie, verbinding of creativiteit vraagt. Voor hem is dat helder. Hij lost de lastige casussen op waar een standaardantwoord tekortschiet. Hij onderhoudt de relatie met de klanten die er het meest toe doen. En hij denkt mee over hoe processen beter kunnen, omdat hij weet waar ze knellen.
Je kunt het gesprek zo openen: “Welke taken kosten jou energie zonder dat ze iets opleveren? En welk werk geeft je juist energie?” Maak samen een lijstje. Kijk welke taken een tool kan overnemen, en welke rol Ruben daarvoor terugkrijgt.
Zo vormt Ruben zelf mee hoe AI zijn werk verandert. Dat geeft hem regie. Volgens de Zelfbeschikkingstheorie is autonomie een van de drie basisbehoeften voor motivatie.
Welke afspraken helpen het hele team?
In hetzelfde artikel raadt Mercurio aan om af te spreken wanneer je AI iets vraagt en wanneer een collega. Daarmee krijgen vragen weer een adres.
In je teamoverleg kun je zeggen: “Voor feiten, samenvattingen en eerste versies gebruiken we AI. Voor een oordeel over een klant of een lastige afweging vragen we het elkaar. Wie is daarvoor bij ons het aanspreekpunt?”
Voor managers die hier in een breder zakelijk kader mee aan de slag willen, is business coaching een logische stap.
Wat levert het op als ik dit serieus neem?
Een medewerker voelt zich overbodig zodra niemand hem nog iets vraagt. Dat kun jij veranderen, vaak al in één gesprek.
Ruben merkt dat zijn oordeel weer gevraagd wordt. Hij besteedt zijn tijd aan werk dat hem energie geeft. En de kennis die jaren kostte om op te bouwen, blijft in je team.
Voor leidinggevenden op directieniveau, die bepalen hoe AI in de hele organisatie wordt ingezet, is coaching voor leidinggevenden op directieniveau een logische volgende stap.
Laten we kijken of er een klik is. Je kunt hier een gratis en eerlijke kennismaking inplannen om te bespreken wat dit voor jouw leiderschap kan betekenen.
