David Buirs is Leadership & Executive Coach in Amsterdam. Dit artikel legt uit waarom je leiderschapsstijl vinden minder oplevert dan het onderzoek laat zien, en welke vraag betere leiders in plaats daarvan leren stellen. Je leert de situatie lezen en kiezen wat die nodig heeft.
"Wat Is Mijn Leiderschapsstijl?" De Wetenschap Zegt: Verkeerde Vraag.
Je hebt de test vast weleens gedaan. Misschien wel een paar keer. Aan het eind krijg je een label. Transformationeel. Dienend. Democratisch. Situationeel. Het voelt goed om te lezen. Eindelijk een woord voor wat voor leider je bent.
We houden van labels. Ze geven houvast. Ze vertellen jou, en de mensen om je heen, wat ze kunnen verwachten. En voor jou voelt het helder wat je te doen staat.
De meeste leiders steken dus echt energie in het vinden van hun leiderschapsstijl. Het is een vast onderdeel van veel trainingen. Maar het onderzoek naar die stijlen komt tot een ongemakkelijke conclusie. Welke stijl je kiest, maakt nauwelijks verschil.
Wat het onderzoek echt laat zien
Wetenschappers bleven decennialang nieuwe leiderschapsstijlen bedenken. Authentiek leiderschap. Ethisch leiderschap. Dienend leiderschap. Elke stijl kwam met een eigen boek, een eigen test en een eigen belofte.
Toen gingen onderzoekers na of die stijlen ook echt tot andere resultaten leiden. In 2018 vergeleek een grote meta-analyse in het Journal of Management authentiek, ethisch en dienend leiderschap met het oudere transformationele model. De uitkomst was duidelijk. De ene stijl voegde nauwelijks iets toe aan de andere. Ze lijken zo sterk op elkaar dat ze in de praktijk hetzelfde meten.
Een andere meta-analyse keek naar vijf losse stijlen en hun effect op de bevlogenheid van medewerkers. Transformationeel, authentiek, empowering, ethisch, dienend. Vijf verschillende namen, met vrijwel hetzelfde effect op mensen.
Dat label uit je test zegt dus iets over je voorkeuren. Het zegt weinig over hoe goed je het doet op een dinsdagmiddag, als twee van je mensen ruzie hebben.
Waarom we dat label toch vasthouden
Een stijl voelt veilig. Hij geeft je een script. Zodra je besluit dat je een dienend leider bent, weet je ongeveer hoe je je hoort te gedragen. Eerst dienen. Het team steunen. Hun groei boven die van jezelf zetten.
Tot het moment dat de situatie om iets anders vraagt. Een gemiste deadline waar je een grens moet stellen. Een topper die één scherpe opmerking nodig heeft, geen luistersessie. Een onzekere nieuwe medewerker die duidelijke instructies nodig heeft, geen open vragen.
Zo wordt een vaste stijl een kooi. Je blijft grijpen naar dat ene gereedschap waar je jezelf naar hebt vernoemd, ook als het moment iets anders vraagt.
De betere vraag
De leiders met wie ik werk leren die vraag naar hun identiteit los te laten. In plaats van te vragen wat hun stijl is, worden ze goed in een vraag waar je meer aan hebt.
Wat vraagt dit moment van me?
Daar draait de hele vaardigheid om. Je leest de situatie, en daarna doe je wat er nodig is.
Soms vraagt het moment om een echt, eerlijk gesprek. Soms is een snelle tip genoeg. Soms moet je een duidelijke grens stellen. Soms wil de ander gewoon gehoord worden. Soms heeft iemand een oprecht compliment nodig. En soms is er juist richting en een heldere instructie nodig, omdat gissen iemand alleen maar onzeker maakt.
Dit zijn geen stijlen. Het zijn zetten. Een goede leider heeft ze allemaal achter de hand.
Zie het als een gereedschapskist
Denk aan een gereedschapskist in plaats van een persoonlijkheidstype. Elke vaardigheid die je leert, is een tool erbij. Hoe voller de kist, hoe meer situaties je goed aankunt.
Een universitair docent leiderschap met wie ik sprak, zei het simpel. Het onderzoek wijst niet naar het vinden van die ene stijl, maar naar het ontwikkelen van een breed scala aan effectief leiderschapsgedrag. De beste leiders hebben het grootste repertoire, en het oordeel om er het juiste uit te pakken.
Even iets rechtzetten. Dit lijkt op situationeel leiderschap, maar het gaat veel en veel verder. Situationeel leiderschap vraagt je vooral om je stijl aan te passen aan hoe ver iemand is in een taak. De gereedschapskist reikt breder. Die gaat over hoe je luistert, hoe je feedback geeft, hoe je grenzen stelt, hoe je coacht, hoe je een lastig gesprek voert. Tientallen zetten, geen vier hokjes.
En dat is goed nieuws. Een stijl voelt vast, iets wat je wel of niet hebt. Een gereedschapskist groeit met je mee. Elk lastig gesprek dat je overleeft, elk moment dat je goed inschat, levert iets op wat je houdt.
Waar coaching in past
Eén term gebruik ik wel vaak. Coachend leiderschap. Daarmee bedoel ik een leider die goed kan coachen en dat ook vaak doet, in kleine en grote momenten.
Een scherpe vraag op het juiste moment is coaching in het klein. Een langer ontwikkeltraject voor een teamlid is coaching in het groot. Een leider met coaching in de kist beweegt makkelijk tussen die twee, afhankelijk van wat iemand nodig heeft.
Zo is coaching, nu AI steeds meer technische taken overneemt, een van de veelzijdigste en steeds belangrijker wordende tools die je hebt. Het helpt je om te vertragen, het moment goed te lezen en je volgende zet met meer aandacht te kiezen. Dat is precies wat we samen opbouwen in coaching voor leidinggevenden. Voor leidinggevenden op directieniveau is executive coaching amsterdam een logische verdieping van hetzelfde werk.
Het werk zelf
Mijn coachingwerk gaat voor het grootste deel hierover. We kijken naar echte situaties waar je nu voor staat. We vragen ons af wat elke situatie echt nodig heeft. En we oefenen juist de zetten waar je het minst snel naar grijpt, zodat je kist voller wordt.
Wil je deze vaardigheden gericht trainen, dan is een 1-op-1 leiderschapstraining een logische volgende stap. Na een tijdje verdwijnt die onzekere vraag vanzelf. Je vraagt je niet meer af of je wel het juiste soort leider bent. Je gaat erop vertrouwen dat je altijd iets nuttigs achter de hand hebt, wat het moment ook brengt.
Benieuwd hoe jouw gereedschapskist er nu uitziet, en waar de gaten zitten? Dat is een mooi begin. Plan gerust een vrijblijvende kennismaking.
